على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

636

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بلخص ( balxas ) ص . ع . ستبر . بلخم ( balxam ) و بلخمان ( balxam n ) ا . پ . فلاخن سنگ‌اندازى . بلخية ( balxiyat ) ا . ع . درختى كلان مانند درخت انار كه گلى خوشنما دارد . بلد ( bold ) ا . ع . گوى زر و يا سيم و يا ارزيز كه بدان آب را قسمت كنند . بلد ( balad ) ا . پ . راهبر و پيشوا . و داناى در كار و در راه و بلد بودن ف ل : دانا و عالم بودن . و بلد داشتن : رهبر داشتن . و بلد شدن : دانا شدن و عالم گشتن . بلد ( balad ) ا خ . ع . مكهء معظمه . وا . جاىباش حيوان عامر باشد يا غامر . و خاك و گور . و گورستان . و خانه . و جاى بيضه نهادن شتر مرغ المثل : هو اذل من بيضة البلد اى من بيضة النعام التى تتركها . و ا خ . شهرى در جزيره . و شهرى در فارس . و دهى در بغداد . و كوهى بحماى ضريه . ج : ابلاد . وا . سينه و كف دست . و يكى از منازل قمر و آن شش ستاره است در برج قوس . و گويك ارزيز كه كشتيبانان عمق آب را بدان اندازه گيرند . و زمين . و گشادگى ميان دو ابرو . و عنصر چيزى . و زمين ناكندهء آتش ناافروخته . و گوبالاى سينه . و آنچه گرداگرد يا وسط آن است . و الگه مانند عراق و شام ج : بلدان ( bold n ) و بلد الامين ا خ . : مكهء مكرمه . بلد ( balad ) م . ع . بلد و ابلدا ( از باب نصر و سمع ) : لازم گرفتند زمين را در جنگ . و بلد الرجل بلدا ( از باب سمع ) : گشاده ابرو گرديد آن مرد . بلدام ( beld m ) و بلدامة ( beld mat ) ا . ع . مرد كندخاطر گران سنگ مضطرب خلقت . بلدان ( bold n ) ع . ج بلد ( balad ) . بلدة ( baldat ) ا . ع . جاىباش حيوان عامر باشد يا غامر . و خاك و زمين يق هذا بلدتنا . و بيابان . و شهر مانند بصره و دمشق . و ا خ . مكهء معظمه . ج : بلاد . و شهرى در اندلس - و سعيد بن محمد بلدى كه از شيوخ معتزله است از اهل آن شهر بوده . و يكى از منازل قمر ميان نعائم و سعد ذابح - و گاهى از آن عدول كرده بقلاده مىرود و آن شش ستارهء گرد است كه به شكل كمان واقع شده . و ا . سينه يق فلان واسع البلدة . و آنچه بر زمين رسد از سينهء شتر . و گشادگى ميان دو ابرو . بلدة ( boldat ) ا . ع . گشادگى ميان دو ابرو . و بلدة الوجه : هيئت‌روى . بلدح ( baldah ) ص . ع . زن فربه تناور يق امراة بلدح . و نيز بلدح : نام وادى است جانب مكه . و يا كوهى در راه جده - و به اين معنى غير مصروف است . المثل : لكن على بلدح قوم عجفى : يضرب فى التحزن بالاقارب و اين مثل را بيهس ملقب بنعامة گفت وقتى كه قومى را در خصب و اهلش را در شدت ديد . بلدحة ( baldahat ) م . ع . بلدح بلدحة : خويشتن را بر زمين زد . و بلدح فلان : ايفاى بوعده نكرد فلان . بلدرچين ( beldercin ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پرنده‌اى كه كرك و سمانه و ورتاج و ورتيج و ولج و ولچ نيز گويند . بلدم ( baldam ) ا . ع . بالاى سينه و يا حلقوم . و آنچه متصل است به او از مرى . و يا آنچه جنبان باشد از حلقوم اسب . و مرد كندخاطر گران سنگ مضطرب خلقت . و شمشير كند و ا خ . شهرى در نواحى روم . بلدمة ( baldamat ) م . ع . بلدم الرجل بلدمة : ترسيده خاموش شد آن مرد . بلده ( balde ) ا خ . پ . حوا كه مادر مردمان باشد . بلدى ( baladiy ) ص . ع . منسوب به بلد يعنى شهرى . بلدى ( baldiy ) ص . ع . منسوب به بلدة كه شهرى است در اندلس . بلديت ( baladiyat ) ا . پ . معرفت و شناسائى و آگاهى و اطلاع . بلز ( belez ) ص . ع . مرد كوتاه . و زن ستبر يا سبك . بلز ( balezz ) ص . ع . زن ستبر . بلژيك ( beljik ) ا خ . پ . مملكتى است مسطح در شمال غربى اروپا و مشروب مىشود از رود موز و رود اسكولت و رود ليس و جز آنها و حاصل‌خيز و به خوبى مزروع و داراى مقدار زيادى زغال‌سنگ و صنايع اين مملكت مرغوب و تجارتش مشهور و معروف و مساحت سطح آن 447 ، 30 كيلومتر مربع و جمعيتش 000 ، 275 ر 8 نفر است و اين مملكت را به نه ايالت تقسيم كرده‌اند از اين قرار : آنورس و برابان و فلاندر غربى و فلاندر شرقى و هنوت و ليژ و لمبورگ و لوكزامبورگ و نامور و پايتخت آن شهر بروكسل است . بلس ( balas ) ص ع . مرد بىخير . و يا كسى كه نزد او نااميدى و بدى باشد . و ا . انجير و ميوه‌اى مانند انجير . بلس ( bales ) ص . ع . نااميد خاموش بر آنچه در دل دارد . بلس ( bolos ) ا . پ . عدس و نرسك . و انجير سفيد . بلس ( bolos ) ع . ج بلاس . بلس ( bolos ) و ( bols ) و ( bales ) ا . ع . عدس و نرسك . بلسام ( bels m ) ا . ع . مر . برسام . بلسان ( balas n ) ا . ع . درختى كوچك مانند درخت حنا كه در عين الشمس كه از